تاریخچه مالیات در ایران

هوش استراتژیک چیست ؟
” هوش استراتژیک “چیست ؟
شهریور ۶, ۱۳۹۷
تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده
مالیات بر ارزش افزوده
شهریور ۸, ۱۳۹۷
Show all

تاریخچه مالیات در ایران

تاریخچه مالیات در ایران

مالیات

تاریخجه مالیات

کمی با تاریخچه مالیات در ایران آشنا شویم 

تاریخچه مالیات در ایران به دوره ایلات و عشایر بر می گردد اما اولین قانون مربوط به مالیات در ۱۵ محرم سال ۱۳۲۵ هجری قمری به نام ” قانون ممیزی طبق اصول علمی ” به تصویب مجلس اول رسید . با این قانون ، ابتدا از زمین با تعیین حدود و مساحت نقشه برداری میشد و جنس زمین ، انواع محصولات ، درختان میوه یا غیر آن ، میزان سهم آب و  مقدار نفوس وابسته به زمین  ، با ذکر سایر مشخصات معین می گردید . قانون مصوب بعدی ، قانون مالیات نمک بود که در ربیع الاول ۱۲۸۸ هجری شمسی به تصویب مجلس دوم رسید . بعد از آن قانون مالیات نواقل در ماه ربیع الثانی سال ۱۲۸۸ هجری شمسی ، قانون تجدید تریاک ، قانون مالیات پوست بره ، قانون مالیات روده در ۱۲۸۹ هجری شمسی ، قانون مستغلات در ۱۲۹۴ شمسی و قانون کتیرا در سال ۱۳۰۱ شمسی به ترتیب زمان ، مورد تویب مجالس دوره های دوم تا چهارم قرار گرفته اند .
در سال ۱۳۰۴ شمسی ، قانونی  به تصویب رسید که می توان آن را مبدا اصلاحات و تحولات مالی ایران شمرد و آن مالیات املاک اربابی و دواب بود ( مالیات دواب در سال ۱۳۰۷ ملغی شد) این مالیات فقط به عایدات املاک مزروعی تعلق می گرفت و از سایر عایدات ، مانند درآمد بازرگانان ، پیشه وران ، مشاغل آزاد ،  و غیر مالیاتی اخذ نمی گردید . با وضع این قانون ، مقررات مالیاتی ایران به صورت متحد الشکل ، در تمام کشور عمومیت پیدا کرد .
از آن پس ، همچنان قوانین دیگری به عنوان قانون جدید یا مکمل قوانین قبلی در جهت رفع نقائص و اصلاح مقررات مالیاتی به تصویب قوه مقننه رسیده است . برای نمونه ،در سال ۱۳۰۹،  مالیات بر درآمد با گنجانیدن نرخ تصاعدی در آن تصویب شد . در سال ۱۳۱۳ قانون صدی سه جایگزین قانون مصوب ۱۳۰۴ گردید . در سال ۱۳۱۶ ، برای اولین بار قانون مالیات بر ارث از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت . در سال ۱۳۲۲، مجددا مالیات املاک مزروعی با اصلاحاتی احیا شد . در سال ۱۳۲۸، مالیات املاک مزروعی و مالیات بر درآمد به تصویب رسید . در این دوران ، تصویب قوانین دیگری مانند قانون مالیات بر درآمد موب ۱۳۳۴ ، املاک مزروعی و مستغلات و حق تمبر مصوب ۱۳۳۵ ، قانون راجع به ایجاد تسهیلات مالیاتی موب ۱۳۳۸ و لایحه قانونی سازمان تشخیص مالیات مصوب ۱۳۳۴۲ نیز صورت گرفته است . علاوه بر قوانین یاد شده ، قوانین و اصلاحیه های دیگری در مقاطع زمانی مختلف ، از اوایل قرن ۱۴ شمسی تا سال ۱۳۴۵ ، سال تصویب قانون مالیات های مستقیم ، به تصویب قوه مقننه رسیده یا در دوران فترت به صورت لوایح قانونی از طرف نخست وزیر وقت حسب اختیارات تفویض شده توسط مجلس تدوین شده است .
در دوره مشروطیت تا سال ۱۳۴۵ ، مجالی برای مرور  در قوانین مالیاتی و آیین نامه های مربوط فراهم شد و احکام و قواعد جدید پیشرفته تری در قوانین مالیاتی گنجانیده شد ، بطوری که مجموعه قوانین ، آیین نامه ها  و دستورالعمل های موجود در سال ۱۳۴۵، بسیاری از خصوصیات مزبور به مقررات مالیاتی امروز را در برداشت . به عنوان نمونه ، برای درآمد حاصل از منابع مختلف مانند حقوق و دستمزد ، شرکت ها ، مشاغل مستغلات و اتفاقی مالیات هایی با نرخ های مقرر تعیین و مطالبه می شد ، وصول و ایصال مالیات بر ارث برقرار بود و با ترتیبات خاصی به اعتراضات و شکایات مودیان رسیدگی می شد .  در این رابطه کمیسیون های تشخیص بدوی و تجدید نظر ایجاد شده و نرخ های تصاعدی در قانون مالیاتی ایران جای گرفته بود . اما باید گفت مه مجموعه قوانین مذکور ، دچار پراکندگی و دگرگونی های زیادی بود و علاوه بر مشکلات ناشی از این پراکندگی ها  و تعدد قوانین قوانین ترتیبات و تشریفات آن با مسائل روز هماهنگی نداشت ، در نتیجه ، وضع قوانین مالیاتی جدید به طور منسجم متضمن مالیات بر همه منابع موضوع مالیات های مستقیم ، اجتناب ناپذیر به نظر می رسید تا اینکه لایحه قانونی لازم توسط دولت وقت تنظیم در ۲۸ اسفندماه ۱۳۴۵ در ۳۲۳ ماده به تصویب قوه مقننه رسید . این قانون در سال ۱۳۶۶ مورد بازبینی قرار گرفت همچنین پیش نویس لایحه اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم جدید که از سال ۱۳۷۶ تدوین آن آغاز شده بود سرانجام در تاریخ ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ تحت عنوان قانون اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم تصویب و از اول سال ۱۳۸۱ قابل اجرا گردید .

پگاه ابراهیمی
پگاه ابراهیمی
کارشناس ارشد حسابداری ، حسابرس و پژوهشگر حوزه مالی و مالیاتی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

logo-samandehi